فیلترها از مهمترین قطعات مصرفی موتورهای دیزلی دویتس هستند و نقش مستقیمی در سلامت موتور، کیفیت احتراق، مصرف سوخت و عمر قطعات داخلی دارند. ورود گردوغبار به موتور، کاهش فشار روغن یا رسیدن سوخت آلوده به سیستم تزریق میتواند هزینههای سنگینی مانند تعمیر انژکتور، پمپ سوخت، توربوشارژر یا حتی بازسازی کامل موتور را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل، آگاهی از زمان تعویض فیلتر موتور دویتس یکی از ضروریترین بخشهای برنامه سرویس و نگهداری ماشینآلات راهسازی، معدنی، کشاورزی و صنعتی است.
البته نمیتوان یک عدد ثابت را برای تمام موتورهای دویتس در نظر گرفت. مدل موتور، نوع دستگاه، کیفیت روغن و سوخت، ساعات کارکرد و شرایط محیطی همگی در تعیین زمان مناسب تعویض فیلترها مؤثر هستند. در این مطلب بررسی میکنیم که فیلتر روغن، فیلتر سوخت و فیلتر هوای موتور دویتس چه زمانی باید تعویض شوند و چه نشانههایی از کثیف یا مسدود شدن آنها خبر میدهند.
چرا تعویض بهموقع فیلترهای موتور دویتس اهمیت دارد؟
موتورهای دویتس به دوام و عملکرد مناسب در شرایط کاری سنگین شناخته میشوند، اما این ویژگی به معنای بینیازی آنها از سرویس دورهای نیست. قطعات داخلی موتور با تلرانسهای مشخصی ساخته شدهاند و وجود ذرات آلاینده در روغن، هوا یا سوخت میتواند باعث سایش زودهنگام آنها شود.
فیلتر سالم آلودگیها را پیش از ورود به بخشهای حساس جدا میکند. اگر فیلتر بیش از حد کثیف شود، عبور سیال یا هوا از آن کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی موتور برای تأمین هوای موردنیاز، گردش روغن یا دریافت سوخت کافی با مشکل روبهرو خواهد شد.
رعایت صحیح زمان تعویض فیلتر موتور دویتس مزایای زیر را به همراه دارد:
- کاهش استهلاک قطعات داخلی موتور
- محافظت از پمپ و انژکتورهای سوخت
- حفظ فشار و گردش مناسب روغن
- جلوگیری از افزایش غیرعادی مصرف سوخت
- کاهش دود سیاه و احتراق ناقص
- حفظ توان و راندمان موتور
- افزایش عمر توربوشارژر
- کاهش احتمال توقف ناگهانی دستگاه
- جلوگیری از تعمیرات پرهزینه
هزینه تعویض یک فیلتر استاندارد در مقایسه با هزینه تعمیر موتور یا سیستم سوخترسانی بسیار ناچیز است. بنابراین به تعویق انداختن این سرویس معمولاً صرفه اقتصادی ندارد.
زمان تعویض فیلتر روغن موتور دویتس
فیلتر روغن وظیفه دارد برادههای فلزی، دوده، رسوبات و آلودگیهای موجود در روغن را جذب کند. روغن موتور هنگام گردش، قطعات متحرک را روانکاری و بخشی از گرمای آنها را دفع میکند. اگر فیلتر اشباع یا مسدود شود، کیفیت روغنکاری کاهش مییابد و احتمال آسیب دیدن یاتاقانها، میللنگ، میلسوپاپ و توربوشارژر افزایش پیدا میکند.
بهترین معیار برای تعیین زمان تعویض فیلتر روغن، دفترچه سرویس همان مدل موتور و دستورالعمل سازنده دستگاه است. در بسیاری از کاربردها فیلتر روغن همزمان با تعویض روغن موتور عوض میشود. این بازه ممکن است با توجه به مدل و شرایط کار، حدود ۲۵۰ تا ۵۰۰ ساعت کارکرد باشد؛ اما این اعداد عمومی هستند و نباید جایگزین برنامه سرویس رسمی موتور شوند.
در شرایط زیر ممکن است لازم باشد فیلتر روغن زودتر تعویض شود:
- فعالیت مستمر دستگاه زیر بار سنگین
- کارکرد در گرمای شدید
- روشن ماندن طولانی موتور در دور آرام
- استفاده از روغن نامناسب یا بیکیفیت
- ورود سوخت یا آب به روغن
- سرویس نامنظم موتور
- استفاده از دستگاه در معدن، پروژههای عمرانی یا محیطهای پرگردوغبار
هرگز فیلتر روغن قدیمی را پس از تعویض روغن روی موتور باقی نگذارید. آلودگی جمعشده در فیلتر قبلی میتواند خیلی زود کیفیت روغن تازه را کاهش دهد.
نشانههای کثیف شدن فیلتر روغن
گاهی موتور پیش از رسیدن به سرویس دورهای علائمی نشان میدهد که باید جدی گرفته شوند. روشن شدن چراغ فشار روغن، کاهش غیرعادی فشار روغن، افزایش صدای قطعات داخلی، بالا رفتن دمای موتور و مشاهده ذرات یا لجن در روغن از جمله این نشانهها هستند. البته این علائم فقط به فیلتر مربوط نیستند و ممکن است از خرابی پمپ روغن، کمبود روغن، انتخاب گرانروی نامناسب یا فرسودگی قطعات داخلی ناشی شوند. بنابراین اگر پس از تعویض فیلتر و روغن مشکل ادامه داشت، موتور باید بهصورت تخصصی بررسی شود.
زمان تعویض فیلتر سوخت موتور دویتس
سیستم سوخترسانی موتورهای دیزلی، بهخصوص موتورهای مجهز به سیستم تزریق دقیق یا کامنریل، حساسیت زیادی به آب و ذرات آلاینده دارد. فیلتر سوخت از ورود زنگزدگی، گردوغبار، رسوبات مخزن و آب به پمپ و انژکتورها جلوگیری میکند. بسته به مدل موتور و کیفیت سوخت، زمان تعویض فیلتر سوخت میتواند متفاوت باشد. در بسیاری از برنامههای نگهداری، بازهای حدود ۵۰۰ ساعت کارکرد برای بررسی یا تعویض آن دیده میشود؛ بااینحال در صورت استفاده از سوخت آلوده یا نگهداری نامناسب گازوئیل، این زمان به میزان قابلتوجهی کاهش مییابد.
برای تعیین دقیق زمان تعویض فیلتر موتور دویتس در بخش سوخت، باید موارد زیر بررسی شوند:
- مدل کامل موتور
- نوع سیستم تزریق
- کیفیت گازوئیل مصرفی
- وضعیت مخزن سوخت
- میزان کارکرد روزانه دستگاه
- وجود آبگیر یا پیشفیلتر
- دستورالعمل شرکت سازنده دستگاه
اگر مجموعه فیلتر دارای آبگیر است، آب جمعشده در آن باید بهصورت منظم تخلیه شود. باقی ماندن آب در سیستم میتواند باعث زنگزدگی، خوردگی و آسیب جدی به تجهیزات سوخترسانی شود.
علائم مسدود شدن فیلتر سوخت
کاهش توان موتور هنگام قرار گرفتن زیر بار، سخت روشن شدن، خاموش شدن ناگهانی، نوسان دور موتور و کاهش شتاب دستگاه از نشانههای احتمالی گرفتگی فیلتر سوخت هستند. در بعضی موارد، کمبود سوخت باعث احتراق نامنظم یا ایجاد خطای مربوط به فشار سوخت میشود.
اگر فیلتر سوخت بهتازگی تعویض شده اما این مشکلات همچنان وجود دارند، باید مخزن، شیلنگها، پمپ انتقال سوخت، هوا گرفتن مدار و عملکرد انژکتورها نیز بررسی شوند. تعویض بدون عیبیابی قطعات مختلف ممکن است مشکل اصلی را پنهان کند. پس از نصب فیلتر سوخت جدید نیز باید هواگیری مدار مطابق دستورالعمل موتور انجام شود. استارت زدن طولانی و غیراصولی میتواند به باتری و استارتر فشار وارد کند.
زمان تعویض فیلتر هوای موتور دویتس
موتور دیزلی برای انجام احتراق صحیح به حجم زیادی از هوای تمیز نیاز دارد. فیلتر هوا مانع ورود خاک و ذرات ساینده به سیلندرها میشود. ورود گردوغبار میتواند دیواره سیلندر، رینگ پیستون و توربوشارژر را فرسوده کند و عمر موتور را بهشدت کاهش دهد.
برخلاف روغن و سوخت، تعیین زمان تعویض فیلتر هوا بیشتر به محیط فعالیت دستگاه وابسته است. ممکن است یک فیلتر در محیط نسبتاً تمیز مدت زیادی عملکرد مناسبی داشته باشد، اما همان فیلتر در معدن، کارخانه سیمان یا پروژه خاکبرداری خیلی زود مسدود شود.
بهترین روش، استفاده از نشانگر گرفتگی فیلتر هوا و انجام بازدیدهای منظم است. اگر دستگاه نشانگر گرفتگی دارد، نباید صرفاً بر اساس ظاهر فیلتر تصمیمگیری کرد. همچنین باید برنامه سرویس پیشنهادشده توسط سازنده دستگاه رعایت شود.
نشانههای احتمالی گرفتگی فیلتر هوا عبارتاند از:
- کاهش قدرت موتور
- افزایش مصرف سوخت
- ایجاد دود سیاه هنگام شتاب گرفتن یا زیر بار
- افزایش دمای کاری موتور
- صدای غیرعادی مکش هوا
- فعال شدن نشانگر گرفتگی فیلتر
- کاهش سرعت پاسخدهی موتور
دود سیاه همیشه به معنای خرابی فیلتر هوا نیست. مشکل انژکتورها، تنظیم نبودن سوخت، خرابی توربوشارژر یا نشتی مسیر هوای ورودی نیز میتواند چنین علامتی ایجاد کند.
آیا فیلتر هوا را میتوان با باد تمیز کرد؟
تمیز کردن غیراصولی فیلتر هوا یکی از اشتباهات رایج در سرویس موتورهای صنعتی است. فشار زیاد باد میتواند منافذ یا الیاف فیلتر را آسیب بزند و سوراخهای بسیار ریزی ایجاد کند که با چشم دیده نمیشوند. در این حالت فیلتر ظاهراً تمیز است، اما گردوغبار را وارد موتور میکند.
اگر سازنده فیلتر اجازه تمیز کردن داده باشد، این کار باید با فشار کنترلشده و مطابق دستورالعمل انجام شود. فیلترهای آسیبدیده، خیس، روغنی، تغییرشکلداده یا دارای پارگی باید فوراً تعویض شوند. همچنین فیلتر داخلی یا ایمنی نباید مانند فیلتر اصلی مرتب خارج و تمیز شود؛ زیرا وظیفه آن محافظت از موتور هنگام تعویض فیلتر اصلی است.
ضربه زدن فیلتر به زمین یا بدنه دستگاه نیز روش مناسبی برای تمیز کردن نیست و ممکن است به ساختار فیلتر صدمه بزند.
شرایط سخت چگونه زمان تعویض فیلترها را تغییر میدهد؟
عدد ثبتشده در دفترچه سرویس معمولاً بر اساس شرایط تعریفشدهای محاسبه شده است. اگر دستگاه در وضعیت سخت کار کند، فاصله سرویس باید با نظر متخصص کاهش پیدا کند. شرایط سخت شامل کار در گردوغبار زیاد، رطوبت بالا، سرمای یا گرمای شدید، سوخت نامطمئن، بار سنگین مداوم و روشن و خاموش شدنهای پرتعداد است.
در چنین محیطهایی بهتر است اپراتور هر روز پیش از شروع فعالیت، وضعیت فیلتر هوا، نشتی روغن و سوخت، سطح مایعات و چراغهای هشدار را بررسی کند. ثبت ساعات کارکرد و تاریخ سرویس نیز کمک میکند زمان تعویض فیلتر موتور دویتس فراموش نشود.
داشتن یک جدول سرویس شامل نوع فیلتر، شماره فنی، تاریخ نصب، ساعت موتور هنگام تعویض و موعد سرویس بعدی، از نصب قطعه اشتباه و استفاده بیش از حد از فیلتر جلوگیری میکند.
چرا انتخاب شماره فنی صحیح فیلتر مهم است؟
شباهت ظاهری دو فیلتر به معنی یکسان بودن آنها نیست. ابعاد رزوه، فشار کاری، ظرفیت جذب آلودگی، میزان عبور سیال، وجود سوپاپ بایپس و کیفیت متریال از مشخصاتی هستند که باید با موتور سازگار باشند.
استفاده از فیلتر نامناسب ممکن است باعث افت فشار، نشتی، فیلتراسیون ناکافی یا محدود شدن جریان شود. برای انتخاب صحیح بهتر است مدل موتور، تیپ کامل، شماره سریال و شماره فنی فیلتر قبلی بررسی شود. در بعضی ماشینآلات، مدل دستگاه و سال ساخت نیز برای شناسایی قطعه ضروری است. هنگام خرید لوازم یدکی موتور دویتس بهتر است اطلاعات فنی موتور و تصویر پلاک آن را در اختیار فروشنده قرار دهید تا احتمال انتخاب اشتباه کاهش پیدا کند.
نکات مهم هنگام تعویض فیلترهای دویتس
پیش از باز کردن فیلتر، اطراف محل نصب را تمیز کنید تا آلودگی وارد مدار نشود. از ابزار مناسب استفاده کنید و دستورالعمل ایمنی دستگاه را رعایت نمایید. در زمان نصب فیلتر روغن یا سوخت، وضعیت واشر و سطح نشیمن را بررسی کنید؛ باقی ماندن واشر قبلی میتواند باعث نشتی شود.
فیلتر جدید باید مطابق گشتاور یا روش اعلامشده توسط سازنده بسته شود. سفت کردن بیش از حد نیز مانند شل بودن فیلتر مشکلساز است. پس از روشن کردن موتور، محل نصب از نظر نشتی بررسی شود و فشار روغن یا وضعیت مدار سوخت کنترل گردد. استفاده از فیلترهای بینام و نشان فقط به دلیل قیمت پایین توصیه نمیشود. کیفیت کاغذ فیلتر، آببندی و عملکرد سوپاپهای داخلی مستقیماً بر سلامت موتور اثر میگذارد.
برنامه پیشنهادی برای مدیریت سرویس فیلترها
برای جلوگیری از فراموش شدن سرویس، مراحل زیر را در برنامه نگهداری دستگاه قرار دهید:
- مدل و شماره سریال موتور را ثبت کنید.
- جدول سرویس رسمی همان موتور را تهیه کنید.
- ساعت کارکرد دستگاه را بهصورت هفتگی یادداشت کنید.
- تاریخ و ساعت هر بار تعویض فیلتر را ثبت کنید.
- از شماره فنی دقیق و برند معتبر استفاده کنید.
- شرایط محیط کار را در تعیین فاصله سرویس در نظر بگیرید.
- فیلتر بازشده را برای مشاهده آلودگی غیرعادی بررسی کنید.
- پس از تعویض، موتور را از نظر نشتی و عملکرد کنترل کنید.
مشاهده حجم زیاد براده فلزی، آب، لجن یا آلودگی غیرمعمول در فیلتر قدیمی میتواند نشانه یک ایراد مهم باشد. در چنین شرایطی فقط تعویض فیلتر کافی نیست و علت آلودگی باید مشخص شود. استفاده از فیلتر مناسب و تعویض بهموقع آن، یکی از سادهترین و کمهزینهترین راهها برای افزایش عمر موتور دویتس است. برای دریافت راهنمایی درباره انتخاب فیلتر و قطعات متناسب با مشخصات موتور نیز میتوانید با مجموعه کاریزکار تماس بگیرید و پیش از سفارش، مدل و شماره سریال موتور را اعلام کنید.